De vloek van ‘het gat op rechts’

Deze week kwamen GeenStijl en de Dagelijkse Standaard met het bericht dat de gewezen advocaat Bram Moszkowicz politiek actief zou gaan worden voor VoorNederland, dit volgend op een uitspraak van de voormalig strafpleiter zelf, waarin hij zijn politieke ambities niet onder stoelen of banken schoof. Het past in het beeld dat VoorNederland lijkt te willen schetsen. Een ‘nette’ liberale partij naast de VVD en PVV. Maar zal de partij erin slagen datgene te doen wat Wilders ook ooit beloofde? Kan de partij in het gat op rechts springen of zal het gewoon weer zo’n sympathiek initiatief worden dat strandt in het zicht van de haven?

Er is al vaak gesproken over dat zogenaamde gat op rechts, bijna iedere politieke nieuwkomer dweept ermee om op die manier de dwalende rechtse kiezer naar zich toe te trekken. Bijna niemand is er in geslaagd dat inmiddels beruchte gat daadwerkelijk ook echt op te vullen. Leefbaar Nederland leek het te gaan doen, maar blies zichzelf op door Pim Fortuyn te royeren, waarop deze zijn eigen Lijst Pim Fortuyn presenteerde. De LPF was een kortstondige schok in het politieke landschap, maar ook deze beweging doekte zichzelf op door interne problematiek en misstanden. Nadat Fortuyn lafhartig vermoord werd, viel de partij uiteen door falend leiderschap. Het lijkt inherent aan rechtse politiek: problemen, interne chaos en het afhankelijk zijn van enkele dominante hoofdrolspelers.

Het gat op rechts leek te worden opgevuld door Geert Wilders en Rita Verdonk, toen dezen beide op verschillende momenten los van de VVD hun eigen politieke beweging ambieerden. Waar Wilders er direct in slaagde zetels te pakken met zijn Partij voor de Vrijheid slaagde Verdonk daar niet in. Alhoewel gepeild op twintig zetels slaagde haar beweging Trots op Nederland er niet in om door te breken in het politiek etablissement. Bewijzend dat het één ding is om met goede plannen te komen, maar een tweede om daadwerkelijk in dat gat op rechts te springen. Deze constatering ontlokt dan ook weer een nieuwe vraag. Bestaat dat gat op rechts wel, of is het een illusie gewekt door politieke dromers en ambitieuze politici? Is er daadwerkelijk ruimte voor een partij die een ‘zuiver’ rechts, liberaal geluid vertolkt?

Ik moet toegeven dat ik hier regelmatig openlijk aan twijfel. Er zijn weinig landen in Europa te vinden waar zuivere liberale partijen aan macht gewonnen hebben. In België is de Parti Populaire (PP) een klassiek-liberale partij met conservatieve grondslag, de partij heeft echter slechts één zetel in het Belgisch parlement en speelt nagenoeg geen enkele rol in de Belgische politiek. De Vlaams-nationalistische N-VA is als conservatief-liberale partij een grote speler in België, maar de meningen over het al dan niet waarlijk liberaal zijn van de partij zijn nochtans verdeeld. Waar kopstukken als Annick De Ridder regelmatig opkomen voor het liberalisme zijn er echter ook diverse N-VA geaffilieerde politici die zich conservatiever en nationalistischer opstellen. De OpenVLD-partij is weliswaar liberaal, maar kopstuk Guy Verhofstadt heeft zich met zijn supranationale standpunten niet echt gepresenteerd als een zuiver rechts baken van hoop. In de omringende buurlanden zien we eigenlijk veelal hetzelfde. Het Duitse Alternative für Deutschland is een partij die op veel sympathie kan rekenen, maar nog wacht op haar doorbraak in de Duitse Bondsdag. De Britse UKIP kan bij mij persoonlijk op enorm veel steun rekenen, maar is de partij wel waarlijk liberaal? Dat waag ik te betwijfelen.

Dat brengt ons terug naar Nederland. We hebben op dit moment twee á drie partijen in Den Haag die zichzelf als liberaal profileren. D’66, de VVD en de PVV. Geen van deze partijen volgt echter een klassiek-liberale ideologie en ze maken meer gebruik van populistische samenraapsels dan een ideologisch zuiver liberalisme. In het geval van D’66 geeft dat niet, de partij presenteert zichzelf immers dan ook als sociaal-liberaal. Maar met name de PVV zie ik meer als conservatief dan als liberaal. De partij is economisch ronduit socialistisch en de kwalificatie ‘rechts’ is dan ook ietwat achterhaald. Laat staan dat de partij de enige partij is die het politiek etablissement kon doorbreken, al is de partij dusdanig gesegregeerd in het Haagse dat de partij inmiddels als besmet gezien wordt en samenwerking nagenoeg onmogelijk is. De PvdA geeft openlijk zelfs toe ieder voorstel van de PVV te blokkeren, omdat het nou eenmaal dan van de PVV komt. Schandalig, omdat ik vind dat je zoveel Nederlandse kiezers niet mág en kán negeren.

De rechtse kiezer ziet zichzelf zodoende genoodzaakt keuzes te maken die bijna geen keuzes meer te noemen zijn. Er zijn slechts tweeënhalf opties te noemen. Of je stemt VVD en steunt een afbraakkabinet dat de liberale grondslag van de VVD verloochent, plus dat je ook nog eens stemt op een partij die ten onder gaat aan interne perikelen zoals de hele casus-Van Rey. Of je stemt PVV en weet dat je stemt op een partij met een economisch linkse agenda en je stem verloren gaat in het antidemocratische ‘cordon sanitaire’ van de Haagse elite. Daarnaast profileert ook het CDA zich steeds meer als een partij rechts van het midden, maar de vraag is immer en altijd hoelang de partij dat volhoudt. De partij golft te vaak mee met het moment om daadwerkelijk gezien te kunnen worden als rechts.

Bij de aankomende Tweede Kamerverkiezingen zal het ongetwijfeld weer elke dag tevoorschijn gehaald worden. Het gat op rechts. Het zal gepropageerd worden door de PVV, de VVD zal betogen dat zij de enige optie op rechts is en mogelijk zal het CDA met Pieter Omtzigt een grote kans maken op de rechtse stem. En dan hebben we VoorNederland, met of zonder Moszkowicz. De partijagenda van de partij is volledig klassiek-liberaal en in overeenstemming met een zuiver rechtse koers, maar de partij heeft nog geen gekozen zetels en weet zich voorgegaan door kansloze partijen met eenzelfde boodschap. Waar voorgangers zoals het Democratisch Politiek Keerpunt van Hero Brinkman en Artikel50 van Daniël van der Stoep vaak geen of onvoldoende media-aandacht wisten te genereren zijn de heren Louis Bontes en Joram van Klaveren niet weg te slaan uit de media.

Of VNL zetels gaat halen weet ik niet. Ikzelf acht de mogelijkheid ook zeker nog aanwezig dat Leefbaar Rotterdam-wethouder Joost Eerdmans zichzelf landelijk gaat lanceren met een rechtse partij. Eerdmans gaf onlangs aan sowieso na zijn termijn als wethouder de terugkeer naar Den Haag te willen maken. Ik hoop dat er in ieder geval één rechtse partij in slaagt om voldoende zetels te pakken en echt een verschil kan gaan maken. Zodat de rechtse politiek daadwerkelijk nieuw leven ingeblazen wordt en de kiezer niet langer oneervolle keuzes hoeft te maken. Want dat gat op rechts lijkt inmiddels een wormhole waar een ieder die poogt het op te vullen gedoemd lijkt te mislukken. En dat alles levert de Haagse elite des te meer macht en zetels op. En laten we eerlijk zijn, het is tijd om een nieuw politiek geluid te laten horen, om de boel eens flink op te schudden. Opdat het vertrouwen terugkeert, opdat we eindelijk kunnen bouwen aan een mooi Nederland.