Onze rationale humanitaire verantwoordelijkheid

fotobootDe afgelopen weken is Nederland in de greep geweest van de confronterende beelden van verdrinkende bootvluchtelingen in de Middellandse Zee. De politieke arena ontplofte. Humanitaire hulp wordt door links geframed als vrijbrief voor massa-immigratie, terwijl ordinair tokkievolk schreeuwt om de verdrinkingsdood.

Het is schaamteloos om te moeten constateren dat een humanitair recht verworden is tot een politiek item, waardoor emoties de overhand krijgen en ratio bedolven wordt onder massale ‘Gutmensch’-kritiek. Tegen het opvangen van vluchtelingen zijn is in de ogen van de zichzelf op de borst kloppende moralisten een schande en een doodsvonnis jegens de talloze bootvluchtelingen die in gammele bootjes de oversteek over de Middellandse Zee wagen. Diezelfde moralisten zijn echter van mening dat je de vluchtelingenstroom niet moet stoppen, maar en masse onderdak moet bieden in Europa. Bed, bad en bullshit.

Ik constateer daar namelijk een wrange en pijnlijke contradictie. Enerzijds opteren ‘de moralisten’ voor het actief redden van bootvluchtelingen, om daarmee afschuwelijke drama’s te voorkomen, anderzijds pleit men voor het massaal opnemen van vluchtelingen in onze samenleving. Dit terwijl iedereen zou moeten kunnen bedenken dat de aanzuigende werking van het massaal redden en onderdak bieden van bootvluchtelingen middels dit soort operaties juist immens groot zal worden, wat zal leiden tot een flink vergroot aantal slachtoffers. Is het deze mensen dan écht alleen te doen om het eigen superioriteitsgevoel?

Het eenzijdig stoppen van de vluchtelingenstromen is natuurlijk ook geen briljante oplossing. Het is naïef te denken dat de migratiestroom stopt als we simpelweg de poorten sluiten. Men zal altijd manieren vinden om dit te omzeilen, tegelijkertijd is het net als het onderdak bieden slechts symptoombestrijding en biedt het geen oplossing voor de lange termijn. De humanitaire nood in ramp- en conflictgebieden zal écht niet minder nijpend worden als wij als Europa besluiten de grenzen dicht te doen. Hoogstens dat we daarmee de massa-immigratie op korte termijn een halt toeroepen. Maar de menselijke problematiek zal daarmee niet gebaat zijn. En kunnen we daarmee leven?

Ik denk het niet. Het is een verantwoordelijkheid als mens, ten opzichte van onze medemens, om elkaar te helpen en te steunen in tijden van nood. Dat betekent echter niet dat we naïef moeten zijn, of hardvochtig moeten handelen. Dat kan ook middels ratio, middels het pragmatisch inspelen op de altijd ontwikkelende situaties elders. Het pacifistisch, progressieve deel van onze samenleving moet beseffen dat onze brede schouders niet het noodlot van de hele wereld kunnen dragen. Tegelijkertijd moeten ongenuanceerde rechtse bromberen inzien dat wij als wereld een gedeelde verantwoordelijkheid hebben.

We moeten samen, als Nederland, als Europa, als Westerse samenleving, een oplossing zoeken en toepassen waarmee we de problematiek niet alleen binnen onze eigen grenzen, maar ook ver daarbuiten kunnen aanpakken. Het sluiten van onze grenzen kan daar onderdeel van zijn. Ik ben van mening dat middels regionale opvang we niet alleen de landen van aankomst, maar ook de landen van herkomst behoeden voor ontwrichting. Vluchtelingen zijn vluchtelingen omdat ze vluchten, permanent verblijf in een ander land is ongewenst. Niet alleen overbelast je dan de capaciteit van de gastheer, tevens leidt het tot een braindrain in het land van vertrek en bemoeilijk je wederopbouw.

Maar dat betekent ook dat we de pijn onder ogen moeten zien, de pijn van conflictgebieden. Die pijn moeten we niet negeren, maar verhelpen. Een patiënt genezen doe je niet door enkel de symptomen te behandelen, maar door te proberen de ziekte te genezen. Ik besef mij terdege dat wij niet alle brandhaarden kunnen blussen. Maar middels het, desnoods militair, verzekeren van territoria en het inrichten daarvan als safe-havens, voorkomen wij massale oversteek naar Europa. Het geld dat wij nu investeren in allerlei halfzachte maatregelen en hulpvoorzieningen in eigen land kunnen wij beter besteden aan hulp in de eigen regio, waardoor onze hulpcapaciteit enorm toeneemt en we meer mensen kunnen helpen. En is dat uiteindelijk niet wat we allemaal willen?